Bijlage kostendekkendheid Tarieven en Leges

Algemeen

De leges voor een huwelijk of geregistreerd partnerschap variëren per type ceremonie.
De gemeente Utrecht biedt verschillende varianten aan, waaronder het gratis huwelijk, het eenvoudige huwelijk, het flits- of baliehuwelijk en het reguliere huwelijk. Het gehanteerde tarief is afhankelijk van de specifieke locatie en het tijdstip van de voltrekking. De tarieven zijn afhankelijk van het gekozen tijdstip en de locatie.

Toelichting op het resultaat

De kosten van deze dienstverlening bestaan uit personele inzet van interne en externe medewerkers en uit locatiegebonden kosten. Daarnaast worden overige kosten doorberekend, zoals huisvesting, automatisering, materialen en overhead. Conform de Voorjaarsnota 2024 is het tarief voor eenvoudige huwelijken, bovenop de reguliere loon- en prijscompensatie, met 15% verhoogd. In 2025 is sprake van een stijging van het aantal ceremonies, wat heeft geleid tot een overeenkomstige stijging van zowel lasten als baten. Hierdoor blijft de kostendekkendheid in 2025 gelijk op 74%, dezelfde waarde als in de actuele begroting.

Algemeen

De gemeente Utrecht hanteert verschillende tarieven voor deze dienstverlening. De tarieven voor uittreksels uit de Basisregistratie Personen (BRP) en de Burgerlijke Stand worden door de gemeente Utrecht zelf vastgesteld. De hoogte van de tarieven voor een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) wordt echter door het Rijk bepaald.

Toelichting op het resultaat
De kosten voor deze dienstverlening bestaan grotendeels uit personele inzet van interne en externe medewerkers. Daarnaast worden overige kosten doorberekend, zoals huisvesting, automatisering, materialen en overhead. In 2025 is sprake van een stijging van het aantal aanvragen, wat heeft geleid tot een overeenkomstige stijging van zowel lasten als baten. Daardoor blijft de kostendekkendheid in 2025 gelijk op 100%, conform de actuele begroting.

Algemeen

De leges voor reisdocumenten dekken onder meer de kosten voor het afgeven van paspoorten en identiteitskaarten. Het Rijk stelt het maximumtarief vast.

Toelichting op resultaat

Utrecht hanteert de maximaal toegestane rijkstarieven voor reisdocumenten, , waarbij het uitgangspunt is dat de totale kosten van deze dienstverlening worden gedekt door de legesopbrengsten. In 2025 sluiten de lasten en baten dicht bij elkaar aan, maar de gerealiseerde baten blijven iets achter bij de actuele begroting. Hierdoor daalt de kostendekkendheid in 2025 van 99% naar 98%.

Algemeen

De leges voor rijbewijzen dekken onder meer de kosten voor het afgeven van rijbewijzen. Het Rijk stelt het maximumtarief vast.

Toelichting op het resultaat

Utrecht hanteert de maximaal toegestane rijkstarieven voor rijbewijzen, waarbij het uitgangspunt is dat de totale kosten van deze dienstverlening worden gedekt door de legesopbrengsten. In 2025 zijn iets minder rijbewijzen aangevraagd dan begroot, mede doordat inwoners gebruikmaken van de mogelijkheid om digitaal een rijbewijs aan te vragen via de RDW. Deze lagere aantallen hebben geen noemenswaardig effect op de verhouding tussen lasten en baten. Hierdoor daalt de kostendekkendheid in 2025 van 98% naar 97%.

Algemeen

De leges voor duurzame bereikbaarheid bestaan uit de leges voor het in behandeling nemen van aanvragen gehandicaptenparkeerfaciliteiten (Europese gehandicaptenparkeerkaart, parkeerplaats bij het woon-, werk- of studieadres) en aanvragen taxivergunning. Vanaf 2025 worden de aanvragen ontheffing milieuzone niet meer onder deze categorie verantwoord. Het verschuift naar het programma aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed. 

Toelichting op het resultaat

De lasten vallen in 2025 hoger uit dan begroot, vooral door een hogere tijdsinzet per aanvraag binnen de gehandicaptenparkeerfaciliteiten. Voor deze doelgroep worden de kosten bewust zo beperkt mogelijk gehouden, wat betekent dat niet alle toerekenbare lasten worden doorbelast via de tarieven. Hierdoor blijft de kostendekkendheid van de gehandicaptenparkeerfaciliteiten laag (18%), wat een aanzienlijk effect heeft op de totale kostendekkendheid van dit taakveld.

Algemeen

Het gaat om vergunningen voor onder meer het leggen van kabels en leidingen, standplaatsen, verkeersontheffingen en inname openbare grond. Vanaf 2025 worden de aanvragen ontheffing milieuzone onder dit programma verantwoord. 

Toelichting op het resultaat

De lagere kostendekkendheid ten opzichte van de actuele begroting wordt voornamelijk verklaard door een afname van het aantal vergunningaanvragen voor kabels en leidingen en minder langdurige aanvragen voor bereikbaarheid ontheffingen. Daarnaast was de gemiddelde tijdsinzet per aanvraag voor vergunningen voor inname van openbare grond hoger dan geraamd. Het aantal aanvragen voor ontheffingen milieuzone is verder sterk gedaald, doordat dagontheffingen sinds 2025 via een landelijk loket worden afgehandeld.

Algemeen

De leges voor evenementen bestaan uit onder andere het in behandeling nemen van aanvragen voor een vergunning voor binnen- en buitenevenementen, aanvragen tap-ontheffing en uit de leges voor het uitvoeren van geluidsmetingen. 

Toelichting op het resultaat

De raad heeft besloten om de leges voor evenementen in drie stappen te verhogen om in 2027 te streven naar een hogere kostendekkendheid (raadsbesluit van 11 juli 2024). In 2025 zijn de tarieven voor grote en zeer grote evenementen verhoogd met het inflatiepercentage plus een extra opslag van 90%. Daarnaast zijn de baten in de tweede bestuursrapportage 2024 met 0,175 miljoen euro neerwaarts bijgesteld; deze bijstelling was per abuis structureel verwerkt en is in de eerste bestuursrapportage 2025 gecorrigeerd, waardoor de actuele begroting op 0,825 miljoen euro is vastgesteld.

Algemeen

De leges voor begraafplaatsrechten bestaan uit onder andere het afnemen van begraafplaatsrechten, het beheer en het onderhoud daarvan.

Toelichting op het resultaat

Niet alle kosten die voor het beheer en onderhoud van de begraafplaatsen worden gemaakt, mogen op grond van wet- en regelgeving aan de tarieven begraafplaatsen worden toegerekend. Het totaal van de inkomsten van de begraafplaatsrechten in 2025 dekt 94% van de toerekenbare kosten. Zowel de baten als de toerekenbare lasten zijn in 2025 iets hoger dan begroot.

Algemeen

De leges voor brug- schut- en havengelden bestaan uit de leges waarbij een recht wordt geheven voor het buiten diensturen openen van bruggen, voor het gebruik van de sluis en voor het gebruik van de haven (zijnde alle wateren binnen de gemeente), die in beheer of onderhoud zijn bij de gemeente.  

Toelichting op het resultaat

In 2025 vallen de gerealiseerde baten iets lager uit dan begroot. De lasten zijn eveneens lager dan geraamd. De lagere lasten worden voornamelijk veroorzaakt door lagere personeelskosten, doordat de nieuwe verdeelsleutel voor het toerekenen van personeelslasten nog niet in de begroting was verwerkt maar wél in de realisatie. Daarnaast vallen de afschrijvingslasten lager uit dan verwacht, omdat verschillende geplande investeringen later zijn uitgevoerd. Hierdoor stijgt de kostendekkendheid in 2025 van 57% naar 77%.

Algemeen

Onder de naam marktgeld wordt een recht geheven voor het innemen van een standplaats op de in de Marktverordening Utrecht 2017 aangewezen markten en marktdagen en voor het door de gemeente verlenen van diensten verband houdende met de wachtlijst voor een standplaats op de wijk- en warenmarkten. Het marktgeld wordt geheven van degene aan wie de vergunning tot het innemen van een standplaats op de markt is verleend dan wel degene die het verzoek om inschrijving of verlenging op de wachtlijst heeft gedaan. Het tarief voor het innemen van een standplaats is afhankelijk van de locatie in de stad waar de markt plaats vindt, de grootte van de ingenomen standplaats en het al dan niet tijdelijk zijn van de standplaats.

Toelichting op het resultaat

De lasten vallen in 2025 hoger uit dan in de begroting was voorzien. Dit wordt met name veroorzaakt door het feit dat de aangepaste verdeelsleutel voor de toerekening van personeelslasten nog niet in de begroting was verwerkt, maar wel in de realisatie. Daarnaast kon een deel van de marktkosten niet worden doorbelast aan marktondernemers doordat het contract met de vorige kraamzetter is beëindigd, het vinden van een vervanger langer heeft geduurd en de invoering van het nieuwe marktsysteem in 2025 vertraging heeft opgelopen. Als gevolg hiervan dalen de gerealiseerde baten relatief ten opzichte van de lasten, waardoor de kostendekkendheid in 2025 uitkomt op 60%, een daling ten opzichte van de begrote 75%.

Algemeen

Hieronder vallen vergunningaanvragen die via een aanwijzingsbesluit onder de vergunningplicht vallen in het kader van ondermijning.

Toelichting op het resultaat

Voor dit onderdeel is er bewust voor gekozen het tarief niet kostendekkend vast te stellen, zodat de financiële lasten voor ondernemers beperkt blijven. In 2025 is het Aanwijzingsbesluit autobranche bedrijventerrein Nieuw Overvecht als vergunningplichtige activiteit met drie jaar verlengd, wat heeft geleid tot enkele extra aanvragen en daarmee tot hogere baten dan geraamd.

Algemeen

Het gaat om leges voor het in behandeling nemen van een aanvraag voor een vergunning voor het (doen) houden van een betaald voetbalwedstrijd.

Toelichting op het resultaat

In 2025 vallen de baten hoger uit dan geraamd. Dit komt doordat het tarief is verhoogd en doordat er meer wedstrijden vergund zijn dan vooraf ingeschat, onder andere door extra wedstrijden in Europees verband. De lasten blijven in lijn met de begroting. Hierdoor stijgt de kostendekkendheid in 2025 van 100% naar 163%. Deze hogere kostendekkendheid is toegestaan, omdat binnen de legesverordening mag worden gekruissubsidieerd zolang de totale verordening niet boven kostendekkendheid uitkomt.

Algemeen

De leges voor horeca bestaan uit leges voor het in behandeling nemen van vergunningaanvragen (in het kader van de Alcoholwet, Verordening horeca gemeente Utrecht, een combinatie van beide, met of zonder terras), aanvragen wijziging inrichting en aanvragen wijziging leidinggevende.

Toelichting op het resultaat

De raad heeft besloten om de horecatarieven in drie jaarlijkse stappen te verhogen om in 2027 te streven naar een hogere kostendekkendheid. Hierdoor zijn de tarieven in 2025 aangepast met het inflatiepercentage plus een extra opslag van 8%. In 2025 zijn echter minder vergunningaanvragen ingediend dan geraamd, waardoor de gerealiseerde baten lager uitvallen dan de actuele begroting.

Algemeen

De leges voor gokken bestaan uit onder andere de aanwezigheid van speelautomaten, speelautomatenhallen, loterij, bingo en rad van avontuur. 

Toelichting op het resultaat
De aanwezigheidsvergunningen voor speelautomatenhallen en speelautomaten worden voor drie jaar verleend, waardoor de baten kunnen fluctueren afhankelijk van het aantal aanvragen in een bepaald jaar. In 2025 zijn meer vergunningen verleend, wat heeft geleid tot hogere baten en hogere kosten dan de actuele begroting. De hierdoor ontstane kostendekkendheid boven 100% is toegestaan, omdat binnen de legesverordening mag worden gekruissubsidieerd zolang de totale verordening niet hoger dan kostendekkend is.

Algemeen

De leges voor sekswerk bestaan uit onder andere het verkrijgen of wijzigen van een vergunning van een seksinrichting of escortbedrijf. 

Toelichting op het resultaat

In 2025 zijn twee vergunningen voor seksinrichtingen verlengd, waardoor de baten hoger uitvielen dan begroot. Door het beperkte aantal aanvragen bleven de lasten relatief laag. De hierdoor ontstane kostendekkendheid boven 100% is toegestaan, omdat binnen de legesverordening mag worden gekruissubsidieerd zolang de totale verordening niet hoger dan kostendekkend is.

Algemeen

Het gaat hier om leges voor onttrekking, samenvoeging, omzetting en woning vorming, splitsing, opkoopbescherming en verklaring bestemming en gebruik. 

Toelichting op het resultaat

In 2025 wijken de resultaten binnen de woonruimtezaken af van de begroting. De baten vallen hoger uit, voornamelijk door een toename van aanvragen voor opkoopbescherming en (kadastrale) splitsingen. Omdat de leges per object worden geheven, stijgen de opbrengsten sterker dan de lasten.

Algemeen

Leges voor omgevingsvergunningen zijn tarieven die in rekening worden gebracht voor het behandelen en beoordelen van aanvragen voor activiteiten in de fysieke leefomgeving, zoals bouwen, verbouwen, slopen en gebruikswijzigingen. De leges zijn bedoeld om de kosten te dekken die de gemeente maakt voor de uitvoering van deze taken, waaronder het toetsen van aanvragen, het uitvoeren van controles en het leveren van administratieve en juridische ondersteuning.

Toelichting op het resultaat

In 2025 vallen de gerealiseerde baten lager uit dan de actuele begroting, mede doordat er minder aanvragen voor grote bouwvergunningen zijn ingediend in verband met netcongestie. In de Voorjaarsnota 2025 is hiervoor het knelpunt Gevolgen Netcongestie VTH toegekend, waarbij de begrote baten voor 2025 met 2,000 miljoen euro zijn verlaagd. De invoering van de Omgevingswet en het nieuwe behandelsysteem heeft daarnaast geleid tot hogere uitvoeringskosten, doordat de behandeling van aanvragen meer tijd vergde. De materiële lasten vielen lager uit dan begroot, maar compenseerden de hogere apparaatskosten niet volledig.