7: Volksgezondheid

Het percentage Utrechters met een goed ervaren gezondheid neemt toe 

Wat hebben we bereikt? 
In 2025 hebben we de gezondheid van Utrechters bevorderd door: 

• Onze dienstverlening: de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) bereikte 95% van alle Utrechtse kinderen. Met onze verhoogde inzet vanuit het Actieplan hebben we 508 extra vaccinaties gezet onder 16-17-jarigen met de inhaalcampagne. Ons straatzorgteam verleende sociaal-medische zorg aan dak- en thuislozen op opvanglocaties en op straat. En om de kwaliteit van de kinderopvang in Utrecht te waarborgen voerde de Inspectie Kinderopvang (IKO) alle verplichte jaarlijkse inspecties en bijkomende onderzoeken uit. 

• Onze samenwerking in de wijk: met de Pilot wijk opgavegericht werken liggen nu in drie wijken voor het eerst gezamenlijke doelstellingen en aanpakken. Zowel vanuit het sociale- als medische domein. Deze nieuwe manier van werken wordt de komende jaren uitgebreid. 

• Onze stedelijke inzet: we werken preventief aan de (mentale) gezondheid van kinderen, jongeren, jongvolwassenen en ouderen met onze uitvoeringsprogramma's. Denk hierbij aan gezonde schoollunches, babygroentetassen, peersupport voor jongeren en jongvolwassenen, valrisico-inschattingen voor ouderen en een steeds groter wordende rookvrije omgeving. 

• Onze gemeentebrede gezondheidsadvisering: aandacht ging uit naar onder andere het vraagstuk ‘gezond verdichten’. Onze adviezen richtte zich op het verminderen van de negatieve effecten van in grotere dichtheden bouwen, op met name de mentale gezondheid en sociale samenhang. 

• Onze lobby richting het rijk: we hebben extra Rijksfinanciering ontvangen voor onze vaccinatieaanpak, er is een nieuwe Voedselwet in voorbereiding en de Tweede Kamer onderzoekt de mogelijkheid voor het afschaffen van de eigen bijdrage voor o.a. kraamzorg 

Toelichting
We zijn vanaf de programmabegroting 2025 gestart met deze indicatoren. Daarom ziet u geen gegevens bij Doelstellingen 2024 en Realisatie 2024 staan.  

Nieuwe activiteiten in 2025
Deze activiteiten hebben we gerealiseerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

•  niet van toepassing

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in Programmabegroting 2025.

• Vanwege de signalen over de tekorten in de kraamzorg die van grote invloed zijn op Kansrijke Start, hebben we geïnvesteerd in een arbeidsmarktverkenning  en een arbeidsmarkt agenda. (zie Raadsbrief Kwartaaloverzicht Volksgezondheid november 2025-februari 2026  ) 

Activiteiten die we niet meer zouden doen in 2025
Deze activiteiten hebben we in lijn met de Programmabegroting 2025 beëindigd in 2025.

• We hebben onze betrokkenheid bij de WHO en steden in het WHO Healthy Cities verminderd.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in Programmabegroting 2025.

• Ondanks onze verminderde betrokkenheid bij de WHO hebben we een Europese financiering binnengehaald voor een 5-jarig project rondom (preventie van) hart- en vaatziekten dat per januari 2026 start.

Activiteiten die we zouden blijven doen in 2025 
Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

We gaven uitvoering aan de verschillende thema’s in de beleidsnota Gezondheid om gezondheidsverschillen te verkleinen. Inzet hierop vindt ook plaats vanuit andere programma’s.   

•  We hebben rookvrije omgevingen gerealiseerd, waaronder rookvrije terrassen , sportparken en de (deels) rookvrije Sinterklaasintocht . Daarnaast is de regeling Rookvrije Zone gelanceerd. Zie voor alle resultaten de tussenrapportage beleidsnota Gezondheid .   

•  In 2025 hebben we 15 scholen ondersteund met de aanpak Gezond Gewicht op School (GGOS). Het programma had hiermee directe impact op ruim 2350 leerlingen. We verkenden de samenwerking met de in 2025 opgerichte Stichting Hapkracht  om nog meer scholen te kunnen ondersteunen. Zie ook tussenrapportage beleidsnota Gezondheid   en Raadsbrief Kwartaaloverzicht Volksgezondheid november 2025-februari 2026  

• We hebben samen met Stichting NIX18 Utrecht opnieuw een samenwerkingsovereenkomst  ondertekend om de naleving op het niet schenken van alcohol aan jongeren onder de 18 jaar te verbeteren.  

• We hebben de bezuinigingsmaatregel 'korten subsidie verslavingspreventie' uitgewerkt, deze wordt per 2026 doorgevoerd. De nieuwe drugstestmachine (FTIR) is in juni in gebruik genomen. Zie raadsbrief “Bezuinigingen Verslavingspreventie en Motie Mobiele drugstesten   

•  In 2025 is het uitvoeringsprogramma Samen Preventief Werken aan mentale gezondheid 2025 – 2027  vastgesteld en hebben we dit conform begroting uitgevoerd. Zo hebben we ouders ondersteund om het gesprek aan te gaan over online balans, campagnes gedraaid rondom bespreekbaar maken van mentale gezondheid, extra ingezet op de gezonde school thema welbevinden en meerdere initiatieven rondom peersupport gefinancierd. U bent hierover geïnformeerd in de tussenrapportage beleidsnota Gezondheid.   

• We hebben gezondheid en gezondheidsverschillen structureel meegenomen in ruimtelijke plannen. In 2025 is onze kennis over de (mentale en sociale) gezondheidseffecten van verdichting ingebracht bij nieuwe grote gebiedsontwikkelingen, zoals Beurskwartier, Cartesius en de Mark. Extra aandacht was er voor de ligging en leefbaarheid van sociale huurwoningen en voorzieningen voor meer kwetsbare groepen.  

•  Vanuit Kansrijke Start heeft iedere wijk een geboortezorgnetwerk gericht op passende ondersteuning en zorg. We voerden een pilot gezond zwanger uit, startten met de babygroentetas (zie raadsbrief Gelijke kansen voor het jonge kind ) en stimuleerden het aanbod op de U-pas voor gezinnen met jonge kinderen (zie tussenrapportage beleidsnota Gezondheid ) 

• Voor al onze ouderen is de Utrechtse ketenaanpak valpreventie in volle uitvoering. Er zijn in alle 10 wijken buurtsportcoaches ouderen van SportUtrecht actief, er zijn 4.494 valrisico-inschattingen gedaan en ruim 550 ouderen hebben een valpreventief beweegprogramma gevolgd. In zeven wijken konden ouderen het Doortrappen-programma voor veilig blijven fietsen volgen. Ook namen 300 ouderen met een migratieachtergrond deel aan het programma Sociaal Vitaal in Kleur dat in 7 verschillende buurten werd aangeboden, gericht op fysieke fitheid en verminderen eenzaamheid.  

• In breed gemeentelijk beleid en uitvoering zorgden we voor meer aandacht op het verkleinen van gezondheidsverschillen, bijvoorbeeld bij inkoop en subsidies. Zie de tussenrapportage beleidsnota Gezondheid.  

• In samenwerking met de Wijkalliantie+ hebben we de Pilot wijk opgavegericht werken in drie wijken afgerond en hebben we afgesproken uit te breiden naar 3 aanvullende wijken.  

• Vanuit het Integraal Zorgakkoord zijn onze Transformatieplannen Netwerken Mentale Gezondheid en Digitalisering en Gegevensuitwisseling goedgekeurd. 

• We hebben de samenwerking verstevigd met onder andere huisartsen, de huisartsenorganisatie, beide buurtteamorganisaties en U Centraal rondom het thema geldzorgen buurtteamorganisaties en U Centraal.  

• De Health Hub Utrecht organiseerde met het Kennisplatform Utrecht Sociaal de lerende netwerken voor de IZA-beweging in de regio. De governance van HHU en IZA zijn dichter bij elkaar gebracht.  

• Met het Actieplan verhogen vaccinatiegraad  hebben we wijkgericht en samen met sleutelfiguren gewerkt aan het bereiken van doelgroepen waar de risico op verspreiding van ziekten het grootst is.  

• De gezondheid van Utrechters is in beeld gebracht met de Volksgezondheidsmonitor Utrecht . In 2025 is onder andere de Jeugdmonitor uitgevoerd (publicatiedatum Q2 2026) en onderzoek onder inwoners met een licht verstandelijke beperking  gepubliceerd. 

We gaven uitvoering aan de jeugdgezondheidszorg (JGZ), de inspectie kinderopvang (IKO) en de zorg voor kwetsbare Utrechters. Een deel van de taken in het kader van de Wet publieke gezondheid (Wpg) voert de GGD regio Utrecht (GGDrU) uit. 

• We leverden hoogwaardige Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en zorgden voor een goede uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Met de tijdelijke extra Rijksmiddelen hebben we met het Actieplan  de wijkgerichte aanpak voor het verhogen van de vaccinatiegraad fors geïntensiveerd. In het kader van groepsgerichte consulten zijn we gestart met de voorbereiding van ‘centering ouderschap’. 

• IKO heeft alle wettelijke taken op het gebied van het Landelijk Register Kinderopvang en het toezicht op en de handhaving van de Wet kinderopvang nauwkeurig uitgevoerd. We werkten dialooggericht. Voor aanbieders van kinderopvang hielden we maandelijkse online vragenuren, organiseerden onze jaarlijkse netwerk- en kennisbijeenkomst en verstuurden geregeld nieuwsbrieven. 

• Ook in 2025 verzorgden onze professionals van het straatzorgteam samen met partners in de stad de sociaal-medische zorg voor Utrechtse dak- en thuislozen, vanuit de zorgentiteit Domzorg. Daarnaast boden onze professionals de benodigde ondersteuning en zorg aan Utrechters met overvolle of sterk vervuilde huishoudens. 

• Belle hulpverlening heeft ook in 2025 op verschillende manieren sekswerkers begeleid: voorlichting, trainingen, hulpverlening, uitstapprogramma's, medische zorg, loopbaancoaching In totaal liepen er 92hulpverleningstrajecten, 59 daarvan zijn opgestart in 2025. Uitstaptrajecten maken hiervan onderdeel uit: totaal aantal uitstaptrajecten 24, waarvan 16 gestart zijn in 2025. Het Informatie en Adviescentrum van Belle is 751 keer bezocht. Ook biedt Belle ondersteuning aan de Klankbordgroep van sekswerkers.  

• De voorwaarden en regelgeving voor seksbedrijven zijn aangepast . Ook is opgenomen dat een kleinschalige locatie uit maximaal 15 werkplekken bestaat.   

• De voorbereidingen zijn gestart voor een kleinschalig sekswerkbedrijf als tijdelijke invulling van de parkeergarage Paardenveld. (zie raadsvoorstel Tijdelijke invulling Parkeergarage Paardenveld ) 

• De GGDrU heeft taken conform de Gemeenschappelijke Regeling uitgevoerd waaronder infectieziektebestrijding, medische milieukunde, technische hygiënezorg, forensisch onderzoek en verstrekking PrEP. De extra PrEP-middelen en gewijzigde werkwijze hebben in 2025 geleid tot een afname van de wachtlijsten en een uitbreiding van de beschikbare PrEP-zorg. Pilot Transkliniek is gecontinueerd.  

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2025.

• Sinds eind december 2024 is thuiswerken voor sekswerkers toegestaan. De evaluatie van het thuiswerken kon toen pas starten. Dit betekent dat de uitvoering van motie 372 “Evaluatie proeftuin thuiswerken’ ongeveer een half jaar later is gestart dan oorspronkelijk gepland.  

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele Begroting 2025 toegelicht. 

x € 1.000