3: Huisvesting

Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden.

Wat hebben we bereikt in 2025?

• In het afgelopen jaar is de Beleidsnota Wonen vastgesteld waardoor er een duidelijk kader ligt om als gemeente meer regie te voeren om in Utrecht betaalbaar en passend te kunnen wonen. Desondanks blijft de woningnood hoog. De realiteit blijft dat de schaarste aan woonruimte – ondanks alle inspanningen – alleen maar groter wordt en er dus een woonruimteverdeelvraagstuk ligt.
• Met de aangescherpte beleidsdoelen streven we na de woningvoorraad kwantitatief en kwalitatief te laten groeien en zo goed mogelijk te benutten en te behouden (te komen tot een rechtvaardig verdeling).
• Bij de beleidsnota is de aanpak voor doelgroepen vastgesteld o.a. is het beleid voor woonwagens aangepast van geen uitbreiding naar zoeken naar passende locaties. Daarbij hebben we ook de opgave om de bouwproductie via het principe ongelijk investeren voor gelijke kansen toe te laten komen aan de groepen die dat het hardst nodig hebben.
• Het afgelopen jaar hebben we na vaststelling van de Beleidsnota Wonen een start gemaakt met de nadere invulling en uitvoering van maatregelen voor de Utrechtse woningmarkt. Een van de punten die gerealiseerd zijn is de kaartenbak voor wooncoöperaties en is de tender voor de uitgifte van de eerste gemeentelijke kavel aan deze doelgroep gestart. De raad heeft besloten om te stoppen met projecten tijdelijk wonen. De lopende projecten worden afgerond. Voor Place2BU is de vergunning om daar tijdelijk te wonen met drie jaar verlengd.
• De doelstelling voor het aantal vergunde nieuwbouwwoningen is gehaald maar het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen is iets lager uitgevallen dan de gemiddeld 3000 per jaar. Er zijn in 2025 geen tijdelijke woningen opgeleverd. Dit komt mede door het beëindigen van het programma. Het verdeelbesluit is niet in zijn geheel gerealiseerd. Van de geplande 1235 plaatsingen zijn uiteindelijk 848 plaatsingen gerealiseerd.

Nieuwe activiteiten in 2025
Deze activiteiten hebben we gerealiseerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

• We hebben de resultaten van het eerste jaar van de leegstandsverordening geëvalueerd en gedeeld met de raad in mei 2025. 

• Vanaf januari 2025 zijn we gestart met handhaving op te hoge huur via de Wet goed verhuurderschap na aanpassing door de Wet betaalbare huur. Ook hebben we hier een informatiecampagne over gevoerd. 

• We hebben het Utrechts woonbeleid vernieuwd en laten vaststellen met de Beleidsnota Wonen in Utrecht 'Van woningmarkt naar volkshuisvesting 2025-2030'.

• We hebben de samenwerking met corporaties doorontwikkeld in de vorm van het Volkshuisvestelijke akkoord en geven hiermee uitvoering aan de samenwerkingsafspraken met corporaties en huurdersorganisaties.
• We zijn een tenderprocedure voor de ontwikkeling van een wooncoöperatie in Leidsche Rijn gestart. Dit heeft geresulteerd in het selecteren van een initiatief voor het ontwikkelen van een woon coöperatie.

• Wij hebben de huisvestingsopgave voor de (T)huis voor Iedereen doelgroepen vastgesteld.

• Voor het opstellen van Regionale woonzorgvisie (uitvoeringsafspraken met de regio waaronder fair share van aandachtsgroepen, eerste helft 2025) is er met de regio gemeenten fair share afspraken gemaakt. We participeren in de processen op dit onderwerp.

• Wij voeren de acties beter benutten bestaande woningvoorraad uit. 

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in Programmabegroting 2025.

• We hebben de Huisvestingsverordening in 2025 niet tussentijds aangepast in U10 verband (2de fase groeimodel). De volgende wijziging is de vaststelling van de nieuwe Huisvestingsverordening per 1-4-2027.
• De evaluatie van het beleid en uitvoeringsprogramma voor het beschermen van de bestaande woningvoorraad verschuift naar Q1 2026.  
• De subsidieregeling wooncoöperaties is nog niet uitgeput en staat nog open. Daarnaast is er voor kennisondersteuning van coöperaties een contract met Woon gesloten. Dit was zonder het voorziene externe steunpunt. Deze gaat nog apart gecontracteerd worden.
• We hebben de samenwerking met corporaties doorontwikkeld in de vorm van het Volkshuisvestelijke akkoord en geven hiermee uitvoering aan de samenwerkingsafspraken met corporaties en huurdersorganisaties. Hierin zijn ook activiteiten uit het programma realisatie sociale huisvesting geborgd waarvan de uitvoering ook richting 2026 door gaat.
• We hebben op verzoek van de Raad in 2025 een verkenning uitgevoerd voor het invoeren van de verhuurvergunning waarover in q4 2025 raadsinformatiebrief “Voortgang motie M48 Wijkgerichte invoering Verhuurvergunning” is verstuurd.
• We hebben in 2025 een nieuw meerjarig contract Volkshuisvestelijke diensten afgesloten met WoningNet waarmee de uitvoeringstaken uit de Huisvestingverordening, zoals urgentiedienstverlening, voorrangen en huisvestingsvergunningen zijn geborgd.
• We hebben op verzoek van de Raad een verkenning gestart naar de langjarige borging van betaalbare koop.
• We hebben ambtelijk ondersteund bij initiatiefnota's  'de stem van de woningzoekende 'en 'Wonen eerst' en bereiden de uitvoering voor.
• Gedurende het jaar is een procesbudget beschikbaar gekomen om tussenvormen voor de huisvesting van statushouders te realiseren. Daar is een aanvang mee gemaakt.
• De raad heeft per motie verzocht in 2025 een programma 4xB (beschermen bestaande voorraad) te ontwikkelen. Die ontwikkeling is opgepakt maar besluitvorming is pas in 2026. In het kader van nieuwe wetgeving dienen we de regelgeving voor doorwerking in projecten rond het middenhuurbeleid aan te passen. Dit is vertraagd en zal in principe 2026 opgepakt worden.

Activiteiten die we niet meer zouden doen in 2025
Deze activiteiten hebben we in lijn met de Programmabegroting 2025 beëindigd in 2025.
Niet van toepassing

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in Programmabegroting 2025.
Niet van toepassing

Activiteiten die we zouden blijven doen in 2025 
Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

• Het actieplan Studentenhuisvesting is onderdeel geworden van de beleidsnota wonen. Daarmee is het actieplan afgerond en onderdeel van het vaste beleidskader geworden. We hebben in december met partners opnieuw convenant gesloten (verlengen, herbevestiging).
• Het Actieplan Utrechtse Wooncoöperaties is onderdeel geworden van de beleidsnota wonen. Daarmee is het actieplan onderdeel geworden van het vaste beleidskader geworden. Met het Uitvoeringsprogramma wooncoöperaties 2024-2028 hebben we het beleid uitgevoerd en continueren dit.

• Er heeft gebiedsadvisering plaatsgevonden om te komen tot meer gemengde wijken. Sinds de vaststelling van de beleidsnota Wonen wordt de verdeling tussen de sociale huur  sector  middensegment en vrijesector (het zogenaamde projectentelefoonnummer) strikt gehanteerd

• Het Actieplan Betaalbare koopwoningen is onderdeel geworden van beleidsnota wonen. We hebben het beleid uitgevoerd en continueren dit.  

• We zetten ons blijvend in voor het realiseren van meer sociale woonplekken (kwetsbare en bijzondere groepen en reguliere woningzoekenden). 

• We hebben uitvoering gegeven aan diverse maatregelen voor het beschermen van de bestaande woningvoorraad waaronder opkoopbescherming. 

• We hebben de leegstandsaanpak corporaties en leegstandsverordening uitgevoerd. De eerste resultaten van de leegstandverordening laten zien dat de aanpak op korte termijn al effectief is voor het tegengaan van langdurige administratieve leegstand. In 2023 stonden er nog 1.976 woningen langer dan één jaar leeg, terwijl dit aantal twee jaar later gedaald is naar 1.565 woningen. Dit is een daling van de langdurige administratieve leegstand van 20.8% onder particuliere woningeigenaren. Vooral na 2024 wanneer de leegstandverordening net is ingevoerd zet de daling sterker in. Als de ingezette daling doorzet, wat onze verwachting is, zal de leegstandverordening uiterst effectief blijken op de lange termijn. 

• We hebben uitvoering gegeven aan de Wet goed verhuurderschap. 
• We hebben ons ingezet voor het evenwichtig verdelen van schaarste betaalbare woonruimte. 

• We hebben de zelfbewoningsplicht en het antispeculatiebeding voor nieuwbouwwoningen toegepast.

• We hebben uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma Realisatie Sociale huisvesting 2024-2026 via de tredenaanpak. Programma is in 2025 beëindigd. Activiteiten uit het programma zijn (gedeeltelijk) voortgezet in het volkshuisvestelijk akkoord en opgenomen in de beleidsnota wonen:

1. Permanente woningbouw;  

2. Samenwerking in de regio;  

3. Optimaliseren van de bestaande voorraad;  

4. Inzet van eigen vastgoed en/of aankoop van vastgoed;  

5. Tijdelijke woningbouw. 

• We hebben een nieuw meerjarig contract Volkshuisvestelijke diensten afgesloten met WoningNet waarmee de uitvoeringstaken uit de Huisvestingverordening, zoals urgentiedienstverlening, voorrangen en huisvestingsvergunningen zijn geborgd.   

• Het Actieplan Middenhuur is vernieuwd en onderdeel geworden van de beleidsnota wonen. We hebben ingespeeld op actuele ontwikkelingen en het wonen in Utrecht gemonitord via de Rapportage Wonen in Utrecht.

• Wij hebben uitvoering gegeven aan de regionale Woondeal. 

• De lokale integrale Woonzorgvisie is onderdeel van de beleidsnota wonen en de Sociale Visie Utrecht 2040. Zowel de nota als de visie zijn vastgesteld. 

• Jaarlijks opstellen prestatieafspraken (is ondervangen via de samenwerkingsafspraken die gelden voor een duur van drie jaar). De prestatieafspraken met de corporaties zijn geborgd in de samenwerkingsafspraken die meerjarig gelden. Per jaar wordt een activiteitenoverzicht voor het volgende jaar afgesproken.

• De diensten van de verhuisadviseur voor ouderen zijn uitgevoerd.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2025.

• Tijdelijk wonen is gedurende 2025 afgebouwd en beëindigd.
• Opzetten woonentiteit voor transformatie vastgoed gedurende het jaar vanaf gezien en transformatie vastgoed ondergebracht in volkshuisvestelijk akkoord.

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele Begroting 2025 toegelicht.