2: Mobiliteitsgedrag

Mobiliteitsgedrag dat bijdraagt aan een gezonde en leefbare stad.

Wat hebben we bereikt in 2025?

We liggen op schema met het wegwerken van de tekorten aan fietsparkeerplekken op de stations, de binnenstad en de vooroorlogse wijken.

In lijn met het coalitieakkoord 2022 hebben we dit jaar de invoer betaald parkeren voorgezet. We hebben het Uitvoeringsprogramma Invoering Betaald Parkeren 2025–2028 vastgesteld. Het uitvoeringsprogramma is het plan van aanpak ter uitvoering van het raadsbesluit om in de hele stad parkeerbelasting te heffen. Ook hebben we betaald parkeren ingevoerd in 13 gebieden en in totaal zijn er 9.711 parkeerplaatsen toegevoegd aan het gebied met betaald parkeren. Daarnaast hebben we 78 autoparkeerplekken in de binnenstad omgevormd naar openbare ruimte voor groen, fiets en verblijf, daarmee hebben we het doel van 50 plekken per jaar (coalitieakkoord 2022) ruimschoots behaald. Hiermee liggen we op schema. Vanaf oktober 2025 kunnen zowel thuiszorgmedewerkers als mantelzorgers gebruikmaken van de ‘Bezoeker betaalt’-functie. Zo profiteren zowel zorgverlener als bewoner van 75% korting op parkeerkosten. We hebben één parkeerproduct ontwikkeld voor de onderwijssector en de politie, waarmee medewerkers met een lange reistijd tegen een gereduceerd tarief een parkeervergunning kunnen aanvragen. Dit product wordt vanaf januari 2026 uitgerold voor beide sectoren.

Voor mobiliteitsmanagement,en Smart Mobility liggen we op schema. Er lopen pilots voor intelligente toegang en slim laden en lossen.

Wat betreft Deelmobiliteit: het aantal elektrische deelfietsen was net als in 2024 1.000 stuks. Deelbakfietsen worden sinds de zomer van 2025 weer aangeboden na de overname van Cargoroo. Eind 2025 stonden er 90 stuks verspreid in de stad. De jaarlijkse update door het CROW van het aantal deelauto's was ten tijde van het opstellen van de jaarstukken nog niet voorhanden. We stimuleren deelmobiliteit als alternatief voor de eigen auto en proberen vervanging van OV- en fietsritten te voorkomen, in lijn met het coalitieakkoord 2022. Over de gehele linie zien we dat het aanbod deelmobiliteit intensiever gebruikt wordt dan voorgaande jaren.

Voor dynamisch verkeersmanagement (DVM) hebben we in 2025 een aanbesteding gehouden voor een nieuw systeem voor het inzetten van DVM. Vanaf 2026 starten we met een nieuw systeem waarmee we stapsgewijs de huidige DVM gebieden in Utrecht ('t Goylaan en WSB) overzetten en daarna ook uitbreiden in Zuidwest.

*Uitgebreidere informatie over indicatoren die betrekking hebben op deze doelstelling is te vinden in:

Nieuwe activiteiten in 2025
Deze activiteiten hebben we gerealiseerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

• Vanaf oktober 2025 kunnen zowel thuiszorgmedewerkers als mantelzorgers gebruikmaken van de ‘Bezoeker betaalt’-functie. Zo profiteren zowel zorgverlener als bewoner van 75% korting op parkeerkosten. Na 1 januari 2026 geldt een overgangsperiode van één jaar, waarin huidige gebruikers tot 1 januari 2027 naast de kortingsregeling gebruik kunnen blijven maken van de parkeervergunning voor artsen en verloskundigen. Op verzoek van belangenorganisaties blijven we vasthouden aan de randvoorwaarde dat de kortingsregeling voor thuiszorg en mantelzorg ook geldt bij een Wmo-beschikking of Wmo-begeleiding.
• We hebben verschillende scenario’s onderzocht voor een nieuw parkeerverwijssysteem (PRIS) en gekozen voor een sobere variant om het bestaande systeem één-op-één te vervangen en enkele optimalisaties door te voeren. We gaan in 2026 starten met de voorbereiding van de aanbesteding om het systeem tijdig te vervangen.
• We hebben de wenselijkheid onderzocht van één parkeerproduct voor de onderwijssector en de politie. Dit product maakt het mogelijk om tegen een gereduceerd tarief parkeervergunningen te verstrekken aan medewerkers met een lange reistijd. Vanuit standaardisatie en uitvoerings-efficiëntie is gekozen voor één parkeerproduct. De parkeervergunning maatschappelijk wordt vanaf januari 2026 uitgerold voor de onderwijssector en politie.
• Parkeerproduct voor inwoners met een laag inkomen; mensen met een u-pas kunnen via het online formulier gebruiken maken van hun mobiliteitstegoed (ov-tegoed) op de U-pas om tot €105,- per jaar vergoed te krijgen. Randvoorwaarde is onder meer dat zowel de parkeervergunning als de u-pas op dezelfde naam staan.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in Programmabegroting 2025.

• Mobiliteitscompensatiefonds: uit verschillende juridische onderzoeken is gebleken dat de oorspronkelijke doelstellingen niet haalbaar zijn. Daarom hebben we het compensatiefonds in kleinere vorm uitgewerkt tot een werkinstructie. Deze zullen we in 2026 implementeren.

Activiteiten die we niet meer zouden doen in 2025
Deze activiteiten hebben we in lijn met de Programmabegroting 2025 beëindigd in 2025.
Niet van toepassing.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in Programmabegroting 2025.
Niet van toepassing.

Activiteiten die we zouden blijven doen in 2025 
Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

Parkeren

• Vanaf 1 januari 2025 hebben we het dagtarief voor alle openbare garages verhoogd naar 10 keer het uurtarief. Ook hebben we het tarief voor de P+R Westraven verhoogd. We hebben samen met de partners van Utrecht Science Park (USP)  een voorstel opgesteld voor de verhoging van de tarieven van de P+R USP. Daarnaast hebben we ook een tariefverhoging voor de P+R Papendorp voorgesteld. Beide verhogingen gaan op 1 januari 2026 in.
• We werken momenteel aan het voorstel voor de toekomstige verhoging van de opbrengsten uit de parkeergarages. Voor een zorgvuldig en onderbouwd voorstel wachten we echter nog op enkele onderdelen die nog op orde moeten zijn, waaronder de implementatie van het nieuwe parkeermanagementsysteem en het verder op orde brengen van de benodigde data.
• We hebben betaald parkeren ingevoerd in 13 gebieden: Dr. Schaepmanstraat e.o., Kanaleneiland- Zuid en Noord, Egelantierstraat e.o., (deel) Elinkwijk, Oog in Al inclusief Halve Maan en Den Hommel, Grauwaart, IBB-laan, Van Lieflandlaan e.o., Thomas à Kempisplantsoen e.o. en Spinozaplantsoen e.o., Papendorp en Westraven. Hiermee is blok 1 volgens planning afgerond. Er zijn in totaal 9.711 parkeerplaatsen toegevoegd aan het gebied met betaald parkeren.
• We hebben het Uitvoeringsprogramma Invoering Betaald Parkeren 2025–2028 vastgesteld. Het uitvoeringsprogramma is het plan van aanpak ter uitvoering van het raadsbesluit om in de hele stad parkeerbelasting te heffen.
• De planning voor invoeren betaald parkeren (IBP) blok 2 is vastgesteld door de gemeenteraad. IBP blok 2 gaat in 2026 met een half jaar uitstel van start. Het uitstel geeft ons ruimte om de basis op orde te brengen van het parkeermanagementsysteem en verbeteringen door te voeren voordat blok 2 start.
• Opheffen parkeerplaatsen: we hebben de 1%-regeling verder uitgerold en in totaal 132 parkeerplaatsen opgeheven: 78 pp in de binnenstad en 54 pp in de rest van de stad. Voor de binnenstad hebben we de achterstand uit 2024 ingelopen en liggen we weer op schema. Veel parkeerplekken die voor 2025 gereserveerd, zijn doorgeschoven naar 2026. Dit komt doordat het opheffen van parkeerplaatsen afhankelijk is van bewonersintiatieven en de voortgang van projecten. Bij uitloop van de projecten kunnen parkeerplaatsen niet tijdig worden opgeheven. Er staan nu 289 parkeerplekken uit 2025 als gereserveerd geregistreerd: 158 in gebied B1, 41 in gebied A2, 7 in gebied A1 en 85 buiten het fiscaal gebied. Voor 2026 is de capaciteit binnen de 1%-regeling op dit moment volledig benut.
• We hebben samen met projectgroepen en de gebieden de uitgangspunten en opgaves voor Parkeren op Afstand opgesteld. Hierin komen het beleid, het parkeerproduct en de randvoorwaarden voor Parkeren op Afstand samen. In 2026 werken we verder aan het parkeerproduct (zowel de technische inregeling als het vastleggen in de Nadere regel parkeerproducten) en het uitwerken van de randvoorwaarden
• We hebben een onderzoek gedaan naar de huidige ligging van de algemene gehandicaptenparkeerplaatsen in de binnenstad. Uit dit onderzoek bleek dat sommige parkeerplaatsen niet optimaal liggen. Daarom stellen we acties om deze locaties te verbeteren, bijvoorbeeld door ze te verplaatsen of aan te passen. Zo willen we de kwaliteit, bruikbaarheid en toegankelijkheid van deze parkeerplaatsen in de binnenstad vergroten.

Mobiliteitsmanagement

• We voerden ons mobiliteitsmanagementbeleid uit via het regionale samenwerkingsverband Goedopweg, looptijd 2025 – 2030, en hebben plannen van aanpak vastgesteld voor de programmalijnen werkgevers en hinder.
• We hebben een eigen mobiliteitsmanagement aanpak opgesteld die we inzetten bij ingrijpende wegwerkzaamheden. We hebben zelf mobiliteitsmanagementaanpakken  toegepast bij herinrichtingen van de Socrateslaan, Jutfaseweg en Amsterdamsestraatweg.
• We zijn gestart met een nieuwe uitvoerder voor de fietsdeals en er is een nieuw, tweede uitgiftepunt geopend bij Kanaleneiland. Afgelopen jaar hebben we 1.158 fietsen uitgegeven.
• We zijn doorgegaan met de scholen- en wijkenaanpak. Nieuw is de mobiliteitsmakelaar die contact onderhoudt met scholen over alle vormen van verkeerseducatie en fietsstimulering.

Verkeersmanagement

• Het Dynamisch Verkeers Management (DVM)-systeem op de Westelijke Stadsboulevard is sinds de herfst van 2025 operationeel.
• De aanbesteding voor het nieuwe DVM-systeem is voltooid, in 2026 kunnen we daardoor gefaseerd het huidige systeem gaan vervangen en uitbreiden. Dit doen we onder andere in Utrecht Zuidwest. We hebben de regionale samenwerking doorgezet voor multimodaal verkeersmanagement.

Deelmobiliteit

• We hebben uitvoering gegeven aan de korte- en middellange termijn maatregelen uit het Plan van Aanpak Deelmobiliteit (2023-2028) en diverse resultaten geboekt, onder andere:
  • Realisatie van 6 nieuwe stationshub's.
  • Start Proef Free Floating Deelauto's met +/- 30 deelauto's.
  • We wijzigden de regelgeving voor deelauto’s i.v.m. het delen van data én het verstrekken van vergunningen aan bewonersinitiatieven.
  • De Cargoroo deelbakfiets kwam weer terug in Utrecht en we plaatsten een 6-tal buurtbakfietsen die door een selecte groep bewoners te gebruiken zijn.
  • Het verzenden van de rijbewijsbrief vanuit de gemeente met kortingsaanbod voor deelauto's vanaf 1 januari 2026.
  • Het voorbereiden van regionale elektrische deelfietsen samen met Provincie Utrecht en een aantal andere gemeenten met startdatum 1 januari 2026.

Digitalisering en Smart Mobility

• Afgelopen jaar ondersteunden we nieuwe projecten met ANPR-camera’s, OM-aanvragen en advies over toegangsoplossingen, en werkten we aan het opzetten van structurele samenwerking en standaardisatie rond intelligente toegang binnen de gemeente.
• We verzamelden inzichten in het gebruik van laad- en losplekken en startten een pilot voor slim laden en lossen om dit efficiënter en eerlijker te organiseren.
• We verstevigden de samenwerking met de Utrechtse wegbeheerders binnen het Regionaal Digitaliseringsteam en werkten gezamenlijk aan kennisdeling, verbetering van mobiliteitsdata en voorbereiding op Europese verplichtingen. Ook startten we een project om (bezoekers) te sturen met goede parkeerinformatie.

Fietsparkeren

• We hebben verder gewerkt aan de plannen voor nieuwe gebouwde fietsenstallingen Jaarbeurspleingebouw, Dubbele Knoopstalling, Vaartsche Rijn en Hoog Catharijne (P1 en P4) en een nieuwe openbare stalling in de binnenstad. 
• We werkten verder aan plannen voor uitbreiding fietsparkeerplekken bij stations Overvecht, Zuilen, Lunetten, en Vleuten.
• In de vooroorlogse buurten hebben we in 2025 ongeveer 200 extra fietsparkeerplekken neergezet. In de binnenstad hebben we 820 extra fietsparkeerplekken gemaakt. Hierover hebben we deze Raadsbrief gestuurd.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2025.

Parkeren

• Door de in 2023 opgelopen achterstand in het aantal toegevoegde betaald parkeerplaatsen, loopt het percentage nog achter op de doelstelling.

• De uitwerking van nieuw beleid en producten voor het stimuleren van parkeren in de parkeergarages voor bewoners in plaats van in de openbare ruimte hangt samen met onderzoek naar een betere benutting van de parkeergarages. We hebben in 2025 gewerkt aan een model dat beter inzicht geeft in het gebruik van onze parkeergarages en laat zien wat nieuwe tarieven en producten betekenen voor gebruik en opbrengsten. We verwachten het model in 2026 te kunnen inzetten. Het is nodig om goede onderbouwde beleids- en productvoorstellen te kunnen maken.

Fietsparkeren

• We zijn nog niet gestart met de planvorming voor fietsparkeren bij station Leidsche Rijn Centrum. We werken eerst met NS, ProRail en provincie aan een gezamenlijk beeld van de stationsomgeving waarvan fietsparkeren een onderdeel is.
• We zijn verder gegaan met de uitwerking van een nieuw toekomstbestendig fietsdepot. De beoogde locatie is al in eigendom van de gemeente. In 2025 onderzochten we de kansen voor een combinatie van meerdere functies op deze plek. De huidige functie gaat naar een nieuwe locatie en loopt daarbij tegen vertragingen aan, onder andere netcongestie. Voorlopig blijft het depot in Overvecht daarom open.

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele Begroting 2025 toegelicht.