Klimaatvriendelijke stad | Risico's

Risico's

Toprisico's programma	Maatregel
Netcongestie (teruglevering) Doordat er steeds meer energie opgewekt wordt, is een netcongestieproblematiek in de regio Utrecht ontstaan. Hierdoor kunnen we (grote) opwekprojecten (Zon op dak, zonnevelden en wind) mogelijk niet tijdig aansluiten op het net met als gevolg dat we minder duurzame elektriciteit kunnen opwekken.	In RES verband is gewerkt aan energiebeelden om een beter inzicht in de mogelijkheden voor opwek te krijgen. Doordat netcongestie in de regio verergert zijn meer verdiepende analyses nodig. Dit loopt onder andere met de provincie bij de voorbereidingen voor de nieuwe ronde p-MIEK 3.0 (provinciaal meerjarenprogramma investeringen energie en klimaatinfrastructuur).
Netcongestie (afname) verslechtering van congestiesituatie Utrecht zit op dit moment in congestiefase 1, waarin geen nieuwe grootverbruikaansluitingen mogelijk zijn. Recent heeft TenneT laten weten dat netcongestie op het hoogspanningsnet nog minimaal tot 2033 gaat duren. Zonder ingrijpende maatregelen gaat Utrecht in 2026 naar congestiefase 2, waarin ook geen nieuwe kleinverbruikaansluitingen mogelijk zijn. Dit zou betekenen dat alle nieuwe ontwikkelingen die een stroomaansluiting nodig hebben op een wachtlijst komen: naast grootverbruikaansluitingen voor opwek en afname ook kleinverbruikaansluitingen voor woningen, winkels, warmtepompen en laadpalen. Dit heeft grote gevolgen voor de ontwikkeling en verduurzaming van de stad.	Als het gaat om de regionale en landelijke inzet om verslechtering van de congestiesituatie tegen te gaan is de gemeente grotendeels afhankelijk van netbeheerders en de landelijke overheid. We kunnen namelijk niet alles zelf oplossen en daarom houden we nauw contact met het Rijk, netbeheerders, provincie Utrecht. Ook is de Utrechtse Energy Board, waar de gemeente Utrecht lid van is, aan zet (zie ook het risico Verslechtering van congestiesituatie bij Wonen) Het rijk, provincies en netbeheerders werken aan een pakket van maatregelen om verslechtering van de congestiesituatie te voorkomen. In aanvulling hierop heeft de gemeente in 2025 een programmamanager/ crisismanager netcongestie aangesteld, met de opdracht verdere verslechtering van de congestiesituatie te voorkomen of de impact te verkleinen. Er wordt o.a. gezocht naar het (tijdelijk) uitbreiden van de capaciteit, het faciliteren van uitbreiding van energie infrastructuur, en het slimmer omgaan met de beschikbare capaciteit. We ondersteunen bedrijven en instellingen en werken aan oplossingen om woningen en ontwikkelingen mogelijk te blijven maken.
Vertraging of ongunstige aanpassingen in de wetgeving Vertraging of ongunstige besluitvorming over het wetsvoorstel collectieve warmte, regelgeving milieunormen en wind. Wanneer het Rijk kaders en regelgeving niet wil aanpassen om tot een betaalbaar warmte-alternatief voor het merendeel van de bewoners te komen.	In G4 en VNG-verband is input geleverd op rijksbeleid. De wet collectieve warmte en Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie zijn in 2025 vastgesteld. Naar verwachting treden delen in zowel 2026 als in 2027 in werking. Voor de onderliggende besluiten blijven we in G4 als VNG verband input leveren om tot een haalbare warmtetransitie te komen.
Door onzekerheden in wet- en regelgeving en de beschikbaarheid van onvoldoende Rijksmiddelen zit het maken van afspraken over een duurzaam warmte alternatief in de buurtaanpak met warmtebedrijf Eneco in een impasse.	Naast het aandringen op spoedige behandeling van de wetten en het beschikbaar stellen van voldoende Rijksmiddelen kijken we naar leren van kleinschaliger en buurtnetten met buurtinitiatieven en de opzet/deelname in een publiek warmtebedrijf.
Er is schaarste voor personeel op de arbeidsmarkt voor de energietransitie. Dat kan in de toekomst (als we grootschalig woningen van het aardgas halen) wel tot capaciteitsproblemen leiden.	Een aantal stappen zijn gezet om aan de schaarste op de arbeidsmarkt voor energietransitie te werken (raadsbrief 14 mei 2024). Samen met partners zijn nieuwe ideeën voor deze arbeidsmarkt opgehaald. Dit heeft geresulteerd in een matchingsplatform voor bedrijven en werknemers.
Er is beperkte fysieke ruimte voor alle maatschappelijke opgaven, waaronder Energietransitie. Er is ruimte nodig voor opwek, onder en boven de grond voor leidingen, warmtenetten en zware elektriciteitskabels, hoog- en middenspanningstations, bronnen (zoals wind, zon) en grootschalige luchtwarmtepompen, aquathermie en opslag van energie.	Bij concrete initiatieven maken we een integrale gebiedsafweging tussen de opgaven uit de RSU. In de beleidsnota warmte werden de eerste beelden neergelegd en deze zullen verder worden uitgewerkt in het warmteprogramma.
Vervallen Risico's	Reden
Maatschappelijke ontwikkelingen In 2022 en begin 2023 zorgde de stijging van de energieprijzen bij bewoners en bedrijven voor veel urgentie om te verduurzamen. Nu de energieprijzen weer gedaald zijn, zien we dat ook terug in een dalende behoefte aan advies en het gedaalde aantal maatregelen om energie te besparen.	De urgente problematiek is op dit moment vervallen maar wisselende (hoge) energieprijzen zijn nog steeds aan de orde. Mede daarom is ook de aanpak energiearmoede uitgebreid.

De toprisico’s met financiële gevolgen zijn terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de toprisico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.